Dzisiaj zajrzymy do starej cegielni. 🧱 Dawniej wydobywano tu glinę, którą następnie mieszano z wodą i przygotowywano do produkcji cegieł. W prasie powstawał nieprzerwany pas, który za pomocą sznurka był cięty na pojedyncze cegły. Następnie były one suszone, a na koniec trafiały do pieca, gdzie nabierały ostatecznego kształtu. 🧱 Dzisiaj już od dawna panuje tu cisza. Cegielnia jest zamknięta, a czas odcisnął na niej swoje piętno. Mimo to, spacerując po tym terenie, mam wrażenie, że gdyby budynek nie stracił dachu, można by odnieść wrażenie, że produkcja zatrzymała się dopiero niedawno. 🧱 Wszędzie wokół pozostały ślady dawnej działalności. Maszyny, konstrukcje i pomieszczenia, w których niegdyś powstawały tysiące cegieł. 🧱 Tak dla ciekawostki – na dom o wymiarach 10 × 10 metrów potrzeba około 11 000 klasycznych cegieł o wymiarach 29 × 14 × 6,5 cm. I właśnie takich cegieł tutejsze maszyny musiały wyprodukować w całej swojej historii naprawdę niezliczoną ilość. 🧱 Dzisiaj taki dom da się zbudować z około 700 elementów Ytongu. I właśnie to jest jednym z powodów, dla których nie wypala się tu już cegieł. Nowoczesny Ytong lub cegły szlifowane, a przede wszystkim mniejsza pracochłonność stopniowo wyparły tradycyjną produkcję. 🧱 Zwiedzanie cegielni jednak jeszcze się nie kończy. 🧱 W oddali widzę bowiem krzywy ceglany komin, który jako ostatni przypomina czasy, kiedy tu się opalano, wypalano i produkowano. 🧱 Chodźmy więc sprawdzić, co tu jeszcze pozostało…

Hotel, który nigdy nie zaczął spełniać swojej funkcji. ❌Hotel stoi wysoko w górach i jest ukryty w całkowitej samotności. ❌Miał stać się miejscem, do którego ludzie będą przyjeżdżać, by odpocząć i podziwiać piękno otaczającej przyrody. Jednak jego historia nigdy się nie dokończyła. ❌Budynek został opuszczony, zanim zdążył powitać pierwszego gościa. Zamiast pokoi pełnych życia panuje tu dziś pustka, a otaczająca przyroda powoli odzyskuje to miejsce.

W weekend byłem w jednym z kin letnich. Było przyjemnie ciepło, można było położyć się na trawniku boiska i cieszyć się filmem pod gołym niebem. Tutaj jednak będzie trochę inaczej. W tym kinie już od dawna nie wyświetla się filmów. Zamiast widzów pozostały tu tylko puste fotele. Poza tym wizyta w tym miejscu nie jest taka prosta. Budynek jest rozległy i przechodząc przez poszczególne pomieszczenia, łatwo stracić orientację. Kiedyś ludzie przychodzili tu w poszukiwaniu rozrywki, a wieczorem kino wypełniał śmiech i głosy widzów. Dzisiaj nie ma tu prawie nic, co przypominałoby zwykły ruch kinowy. Tylko puste sale, długie korytarze i cisza, która stopniowo ogarnęła cały budynek. Zobaczmy więc, co pozostało po tym kinie.

Miało być ładnie pochmurno, więc wyruszyłem w długą podróż po jednej linii kolejowej, która się rozgałęzia, a potem jeszcze wielokrotnie rozgałęzia. Na tych torach stoi mnóstwo wagonów i lokomotyw parowych. Cóż, pogoda nie posłuchała tych mądralów, którzy przewidują, jaka będzie, i postanowiła, że słońce będzie świecić z pełną mocą, a temperatura wzrośnie do czterdziestki. Nie za bardzo sprzyja to fotografowaniu. Zamiast przyjemnej, zachmurzonej pogody – ostre słońce, upał i ostre cienie. Nie sprzyjało to też zabawie w chowanego z obrotowymi kamerami. Próbuje się gdzieś schować, czeka, aż kamera obróci się w inną stronę, a potem szybko przemieszcza się dalej. Jednak w takim upale nie jest to zbyt przyjemna zabawa. Po chwili byłem spocony, zmęczony i miałem wrażenie, że słońce wysysa ze mnie ostatnie resztki energii. Mimo to kontynuowałem. Tory pierwszy, drugi, trzeci – za każdym z nich mogło kryć się coś ciekawego. Wagony, lokomotywy parowe, stary złom i wszystko wokół nich wciąż kusiło mnie, by pójść jeszcze kawałek dalej. Więc nawet jeśli pogoda zrobiła dokładnie odwrotność tego, co obiecywała prognoza, nie poddałem się. Byłem spocony, porządnie wypalony słońcem, ale dałem radę. I myślę, że było warto.

Gospodarstwo stoi w samym środku wsi. Ogrodzenie, które niegdyś oddzielało je od otaczającego świata, już dawno zniknęło. Dzisiaj nic nie stoi więc na przeszkodzie, by wejść do środka. A raczej prawie nic. Drogę przecinają mi jedynie gałęzie śliwek obciążone dojrzewającymi owocami. Właśnie nadeszła ich pora. Zrywam jedną i próbuję. Jest słodka, soczysta i smakuje dokładnie tak, jak powinny smakować śliwki ze starego wiejskiego sadu. Na chwilę zapominam, że stoję pośrodku opuszczonego gospodarstwa, i idę dalej. Im głębiej wkraczam na teren, tym bardziej mam wrażenie, że natura odzyskuje go dla siebie. Wszędzie jest trawa, krzewy, samosiewne drzewa i pnącza, które przedzierają się przez drzwi i okna. Gospodarstwo powoli znika w zieleni. W części mieszkalnej niewiele się zachowało. Pomieszczenia są prawie puste i tylko tu i ówdzie przypominają, że kiedyś ktoś tu mieszkał. Znacznie ciekawsze jest poddasze. Tutaj wszystko wygląda inaczej. Wygląda na to, jakby przez dziesiątki lat ktoś przynosił tu rzeczy, które nie były już potrzebne w domu. I właśnie tutaj w końcu pozostały. Stare baterie, pudełka po zapałkach, lampy naftowe, buty, ubrania i mnóstwo innych drobiazgów, które dziś sprawiają wrażenie małych kapsuł czasu. Każda z nich ma swoją historię. Niektóre przedmioty niemal zlewają się z kurzem i rozpadającym się drewnem, inne wyglądają tak, jakby ich właściciel odłożył je dopiero wczoraj. Opuszczam część mieszkalną i kieruję się w stronę stodół. I tu czeka na mnie kolejna niespodzianka. One też nie są puste. W środku wciąż znajduje się wyposażenie, które niegdyś stanowiło część życia na gospodarstwie. Stare narzędzia, maszyny rolnicze i przybory, z którymi wychodzono na pole. To niezwykłe uczucie przemierzać miejsce, w którym zatrzymał się czas. Gospodarstwo już dawno przestało spełniać swoją funkcję, ludzie odeszli, a ogrodzenie zniknęło. Tylko śliwki co roku dojrzewają, stodoły skrywają stare wyposażenie gospodarcze, a strych wciąż kryje rzeczy, których ich właściciele nie potrafili kiedyś całkowicie się pozbyć. I tak ta zagroda, powoli porastająca zielenią, wciąż czeka. Na kogo lub na co – tego już chyba nikt nie wie.

Dzisiaj zabiorę was do wielkiej, ceglanej, cylindrycznej budowli. Jest to miejski zbiornik wodny, który w okresach szczytowego zapotrzebowania miał zapewniać wystarczającą ilość wody i utrzymywać stałe ciśnienie w sieci wodociągowej. Został zbudowany tuż po pierwszej wojnie światowej i wznosi się na wysokość ponad 35 metrów. Wewnątrz kryje się ogromny, nitowany zbiornik, który może pomieścić aż 3 000 m³ wody. Obecnie zbiornik nie działa. Został wyłączony z eksploatacji z powodu nieszczelności zbiornika oraz obaw, że mogłoby dojść do jego pęknięcia i wynikającej z tego katastrofy. W międzyczasie budowla niszczeje. Uszkodzony dach jest prowizorycznie przykryty czerwoną plandeką. Nie jest ona jednak zbyt szczelna i woda stopniowo przedostaje się do środka. W ten sposób powstaje nieco paradoksalna sytuacja – budowla, która niegdyś zatrzymywała wodę i pomagała w zaopatrzeniu miasta, jest dziś sama niszczona przez wodę. Ta przedostaje się przez dach i powoli niszczy wewnętrzną galerię wokół ogromnego zbiornika.

🐷Już dawno temu rozbrzmiewało tu skomlenie setek prosiąt i loch. Rozległa spółdzielnia rolnicza posiadała własną hodowlę świń, aby nieprzerwany cykl życia – od narodzin prosiąt aż po transport na rzeź – przebiegał bez żadnych opóźnień. 🐽Dzisiaj pozostała tu tylko cisza. Puste chlewnie, brudne ściany i zardzewiałe urządzenia przypominają czasy, kiedy ten zakład był jednym z motorów napędowych lokalnego rolnictwa. Wszystko jakby zatrzymało się gdzieś w latach osiemdziesiątych. Modernizacja nigdy tu nie dotarła, a upływ czasu odcisnął swoje piętno na każdym szczególe. 🐽O wszystkim zadecydowała ekonomia. Niskie ceny skupu wieprzowiny, rosnąca konkurencja i przestarzały zakład oznaczały koniec. Kiedy dziś kupuję w Polsce w promocji kilogram wieprzowiny za 45 koron, nawet nie dziwię się temu zbytnio. Utrzymanie takiego kompleksu po prostu przestało mieć sens. 🐽Dzisiaj po terenie biegają zające i dziki po wydeptanych ścieżkach. Jak szybko może zniknąć miejsce, które niegdyś funkcjonowało nieprzerwanie, w dzień i w nocy.

Odwiedzam rozległą posiadłość w samym środku wsi. Mam szczęście – zaczęło mocno padać, a wszyscy ludzie z placu wiejskiego zniknęli w swoich domach. Nigdzie żywej duszy. Przez wywróconą bramę dla koni i wozów przedzieram się na dziedziniec. Jest on całkowicie porośnięty samosiewnymi drzewami. Gdyby nie to, że znajduję się w samym środku wsi, powiedziałbym, że wkroczyłem do młodego lasu. Idę wzdłuż murów, szukając drzwi. W końcu udaje mi się wejść do środka. Pomieszczenia są od dawna opuszczone, mimo to pozostało tu wiele rzeczy po ostatnich mieszkańcach. Najbardziej jednak zainteresowało mnie poddasze. Znajduje się tu kilka maszyn rolniczych, ale to nie one mnie przyciągają. Czasami po prostu przechodzę obok takich rzeczy, innym razem zatrzymuję się, schylam się i zaczynam oglądać drobiazgi, które zostały zapomniane lub porzucone na miejscu. Pytacie, co? Na podłodze leży stary kalendarz biurkowy. Na pierwszej stronie widnieje rok 1979. Zaczynam go przeglądać i odkrywam, że niemal każda strona jest częściowo lub całkowicie zapisana drżącą ręką. Dziadek lub babcia zapisywali tu niemal codziennie notatki o pogodzie. Jeśli o tym nie zapomnieli, zapisywali, czy padał deszcz, śnieg, czy było pochmurno, albo jaka była pogoda danego dnia. Na ostatniej stronie znajduje się nawet podsumowanie poszczególnych miesięcy i notatki o tym, jaka pogoda wtedy panowała. Przeglądanie tego starego kalendarza było dziwne, a jednocześnie piękne. Nagle zajrzałem w zwyczajne dni ludzi, którzy już dawno odeszli, ale ich drobne notatki pozostały po nich tutaj. Ostrożnie odkładam kalendarz z powrotem na drewnianą podłogę strychu i powoli odchodzę. Być może ktoś jeszcze go podniesie, tak jak ja, zanim zawali się dach, a pogoda na zawsze go zniszczy.

🧪Przez dziesiątki lat działała tu szkoła zawodowa o profilu chemicznym, która kształciła nowe pokolenia specjalistów dla wielkiego zakładu chemicznego, który znajduje się dosłownie w zasięgu wzroku. Teren ten tętnił kiedyś życiem uczniów, ruchem i praktycznymi zajęciami, które miały bezpośredni związek z lokalnym przemysłem. Z biegiem czasu zainteresowanie studiami jednak spadło. Szkoła została ostatecznie połączona z inną placówką edukacyjną w innym mieście, a zajęcia przeniesiono. Po odejściu uczniów i pracowników budynki pozostały opuszczone. Dziś teren ten powoli popada w ruinę – puste sale lekcyjne, warsztaty i korytarze przypominają już tylko czasy, kiedy przygotowywano tu przyszłych chemików i techników dla jednego z najważniejszych przedsiębiorstw.

Tory są zardzewiałe. Deszcz rok po roku tworzy na nich czerwonawą warstwę, której już dawno nie zeszlifowały koła pociągów. Cisza jest niemal idealna. Tylko wiatr bawi się wysoką trawą, a od czasu do czasu trzasknie któryś ze starych podkładów. 🚃Trudno się tu poruszać. Między podkładami co chwilę wyrywa się w górę młode drzewko, jakby natura chciała odzyskać kolej. To, co ludzie niegdyś z trudem zbudowali, powoli znika pod zielonym kocem. 🚃Od czasu do czasu zatrzymuję się przy którymś z obiektów kolejowych. Raz jest to opuszczona stacja z odpadającym tynkiem i zabitymi deskami oknami, innym razem wysoki zbiornik wodny, który niegdyś zaopatrywał lokomotywy parowe w tysiące litrów wody. Kilka kilometrów dalej czeka zarośnięta obrotnica kolejowa. Jej mechanizm już dawno zardzewiał, ale wystarczy na chwilę zamknąć oczy, by niemal usłyszeć syczenie pary, brzęk narzędzi i głos dyspozytora ogłaszającego przyjazd kolejnego pociągu. 🚃Każdy krok po tej trasie to podróż w przeszłość. Tory już nigdzie nie prowadzą, a jednak wciąż opowiadają historie. O ludziach, którzy je budowali, o maszynistach, którzy przewozili po nich pasażerów i towary, a także o tych, którzy czekali na swoich bliskich na stacji. 🚃Dziś pozostała tu tylko cisza, rdza i powoli odzyskująca siły przyroda. I właśnie dlatego nieczynne linie kolejowe mają w sobie szczególny urok. Nie są tylko opuszczonymi torami – są kroniką, którą można czytać krok po kroku.

⚽️Dzisiaj odwiedzimy stadion, który swoim wyglądem przypomina mniejszego brata stadionu Strahovskiego. Jest około sześć razy mniejszy, a mimo to może pomieścić około 40 000 widzów. ⚽️Podobieństwo do stadionu Strahovskiego polega przede wszystkim na ich monumentalnej betonowej architekturze z XX wieku. Oba mają owalny kształt i otwarte trybuny na całym obwodzie, które do dziś robią imponujące wrażenie. ⚽️Łączy je jednak również mniej pochlebny los – oba stadiony są od dawna zaniedbane. Ten jednak, jak sami się przekonacie, jest w znacznie gorszym stanie.

⏬️Brzmi to jak nonsens. Beton przecież nie pływa. Jednak podobnie jak stalowy statek utrzymuje się na powierzchni dzięki swojemu kształtowi i wypartej wodzie. I tak w czasach poprzedniego reżimu rozpoczęto eksperymenty. Stal była surowcem strategicznym zarówno dla przemysłu, jak i dla zbrojeń. Holowniki miały pchać po rzekach żelbetowe kadłuby załadowane piaskiem, zbożem lub innym ładunkiem. Działało to, ale nie przyjęło się. ⏬️Jeden z tych zapomnianych statków spoczywa dziś na piaszczystym dnie jeziora, nad którym się znajduję. Nad powierzchnią wystaje już tylko niewielka część kadłuba. Ząb czasu powoli niszczy beton, aż pewnego dnia znów zamieni się on w piasek, a pozostaną jedynie zardzewiałe resztki stalowego zbrojenia, które niegdyś zapewniało mu wytrzymałość. ⏬️Jest jednak jeden haczyk. Na środku jeziora leży wysepka, a dostać się na nią można tylko łodzią lub pływając. Wybieram tę trudniejszą opcję. Czeka mnie około 170 metrów otwartej wody. Jeśli wiatr lub prąd nie zmienią mojego kursu, jest to najkrótsza droga. Na jej końcu czeka na mnie kawałek zapomnianej historii – żelbetowy statek, który już dawno dopłynął do swojego ostatniego portu.