Tak zwana „Sniper Tower” to opuszczony wieżowiec położony w pobliżu centrum Mostaru. Pierwotnie był to budynek bankowy znany jako Centrum Edukacji i Kultury. Wszystko jednak zmieniło się podczas wojny w Bośni w latach 90. Budynek banku znajduje się w strategicznym miejscu, a dzięki swojej wysokości i imponującemu widokowi przez długi czas pełnił funkcję wieży snajperskiej podczas oblężenia Mostaru. Po zakończeniu wojny budynek został całkowicie opuszczony. Obecnie cały budynek jest zabezpieczony kratami uniemożliwiającymi wtargnięcie do środka, ale pozostały tu jedynie gołe ściany, obficie pokryte dziurami po kulach. Niestety, nie ma już nic do oglądania.

Fascynujący jugosłowiański pomnik z lat osiemdziesiątych, oficjalnie nazywa się go – „mam nadzieję” – „Pomnik Powstania Ludu Kordunu i Baniju”, a może też „Zgromadzenie Braterstwa i Jedności”, trudno powiedzieć... Miał on upamiętniać serbskich chłopów, którzy w latach 40. zginęli w walce z milicjami ustaszowskimi. Podczas projektowania jednym z kluczowych wymagań (między innymi) był podobno fakt, że budynek musi być wyższy od otaczających drzew :o)) To naprawdę potężna, ogromna konstrukcja, a przechodząc między piętrami, w ogóle nie wydawało mi się, żeby ta przestrzeń miała jakąś logikę, to takie skok tu, skok tam, a nigdzie nic, a mimo to pomnik ten, oprócz widoku na okolicę, miał zawierać również większe muzeum, salę kongresową dla 250 osób, kawiarnię, bibliotekę i czytelnię, jednak do pełnej realizacji wszystkich tych planów nigdy nie doszło. Nigdy nie został w pełni ukończony i – jak to zwykle bywa na Bałkanach – z nowo wybudowanego obiektu przeszedł od razu w stan stopniowej ruiny, ale w każdym razie to miejsce jest warte odwiedzenia; jest to bez wątpienia największy „pomnik”, jaki kiedykolwiek widziałem.

Ta piękna willa z mieszkaniami na wynajem, która niegdyś zapewne oferowała dość luksusowe warunki mieszkaniowe, dziś powoli popada w ruinę, przecieka, a sufity lekko się zapadają. Z pierwotnego wyposażenia pozostały już tylko tu i ówdzie piece kaflowe oraz sporadycznie zniszczona wanna lub umywalka.

W tej małej fabryczce wyglądało to trochę tak, jakby pracownicy po zmianie poszli do domu i już nigdy tu nie wrócili, bo budynek zaczął im się walić na głowy, ale to musiało być już dawno temu :o) W biurach na stołach leżały najróżniejsze segregatory pełne papierów, komputery i zwykłe wyposażenie biurowe, a wśród tego wszystkiego spadały fragmenty zawalającego się sufitu i ścian. W piwnicy stały regały pełne najróżniejszych elementów i części zamiennych, W budynkach mnóstwo maszyn i różnego sprzętu – po prostu było tu pięknie, naprawdę super.

To był naprawdę bardzo interesujący widok – zabytkowe pociągi uwięzione pod zawalonym dachem nadawały temu miejscu szczególny urok, a jednocześnie budziły odrobinę smutku. Przepraszam za kiepską jakość zdjęć, ale jak już wielokrotnie tutaj pisałem, jestem najgorszym fotografem na świecie :o)), niemniej jednak było tu przepięknie.

To było ciekawe miejsce – stara zajezdnia, dosłownie w samym środku lasu. To aż niewiarygodne, jak natura potrafi sobie z powrotem odebrać to, co kiedyś do niej należało. W tym miejscu pozostał tylko sam budynek warsztatu. Po torach i pozostałej infrastrukturze na zewnątrz nie ma już śladu, jedynie teren przed budynkiem, nieco „wykopany” w kształcie koła, pozwala domyślać się, że kiedyś znajdowała się tam obrotnica, a z tyłu stoi nieco smutno komin. Poza tym są tu tylko drzewa i wszelkiego rodzaju zarośla. W środku nie ma już absolutnie nic, tylko po prostu pusty budynek, na próżno wspominający dawne czasy swojej świetności :o)

Są to dwa budynki mieszkalne, stojące naprzeciwko siebie, naprawdę zaniedbane, a sądząc po tym, jak wygląda w środku, prawdopodobnie przez jakiś czas mieszkali tam też squatterzy. Nie było tam zbyt wiele do oglądania, tylko tu i ówdzie jakaś szafa czy kanapa. A przede wszystkim kolekcja pieców kaflowych najróżniejszych rodzajów, a także suchych toalet, przerobionych zgodnie z pomysłowością poszczególnych lokatorów :o))

W tym browarze nie ma już zbyt wiele do oglądania – powoli popada w ruinę i porasta go wszelkiego rodzaju roślinność. Mimo to warto było go odwiedzić.

Z całej fabryki niewiele już pozostało – tylko puste hale w dość zaawansowanym stadium rozkładu. Gdzież się podziała dawna świetność tej legendy?

Jest to stanowisko dowodzenia głównym dowództwem sił południowo-zachodnich armii radzieckiej, wykorzystywane w ramach Układu Warszawskiego. Podobne obiekty powstały również na Białorusi, Ukrainie, w Rosji i Azerbejdżanie. Ten gigantyczny bunkier składa się z dwóch ogromnych bloków o kształcie walca i średnicy około 35 metrów, sięgających w głąb ziemi na 7 poziomów. Jego rozmiary są naprawdę oszałamiające. Gdzieś wyczytałem, że koszty budowy (która miała miejsce gdzieś w połowie lat 80. XX wieku) wyniosły dla państwa prawie 32 miliony rubli. Ściany wszystkich pomieszczeń wewnątrz są w całości wykonane ze stali, co przyciąga lokalnych zbieraczy metalu, którzy przy naprawdę niemałym wysiłku powoli odcinają metalowe ściany jednego z dwóch obiektów, (ten ma odsłonięty strop, który składał się z około 1,5 do 2 metrów betonu) – nie mam pojęcia, jak im się to udało, ale niedaleko stoi wielka koparka z młotem hydraulicznym, więc chyba im się to opłaca... Niedaleko stąd stoi powoli rozpadający się blok z prefabrykatów, w którym prawdopodobnie miała mieszkać załoga, która miała pracować przy obiekcie. Obok na wpół zrujnowanego budynku stoi jeszcze komin kotłowni, która jednak najprawdopodobniej nigdy nie została zbudowana.

Tak jakby przypadkiem, „przechodząc obok”, zajrzałem do dawno już zapomnianego, nieco tajemniczego parku, który był całkowicie otoczony murem. Ten kompleks z pałacykiem został zbudowany na początku XIX wieku na zlecenie hrabiny Ecateriny Rosetti-Roznovanowej. Pałacyk ten jest jednym z pierwszych obiektów zbudowanych w stylu klasycystycznym, który pojawił się w Besarabii w latach 30. XIX wieku. Później, w połowie lat 50. XX wieku, został przekształcony przez Sowietów w szpital, a (prawdopodobnie) po rozpadzie Związku Radzieckiego został opuszczony. Znajduje się w małym miasteczku Lipcani, niedaleko granicy na trójstyku Mołdawii, Rumunii i Ukrainy. Znajdował się tu wspomniany już pałacyk, kilka mniejszych domków i drobnych budynków, a także letnie kino, na ścianie którego oczywiście nie mogła zabraknąć tablicy upamiętniającej wiecznego Władimira, a tuż za murem – tuż obok – stał pomnik wspomnianego już przywódcy o ponadnaturalnej wielkości. Cały teren jest już w dość opłakanym stanie i całkowicie porośnięty wszelkiego rodzaju zaroślami, ale na krótką wizytę zdecydowanie warto było tu zajrzeć.

Zajrzałem tu tak po prostu, przejeżdżając obok. Nie ma tu zbyt wiele do sfotografowania, kotłownia jest w „standardowo” zaniedbanym stanie. Ale na krótki postój zdecydowanie warto było.

To była nasza druga wizyta w tej kopalni, podczas której staraliśmy się „odkryć” to, co umknęło nam poprzednim razem. Proszę wybaczyć (ponownie) kiepską jakość zdjęć, ale u mnie nie będzie lepiej :o))

Ta kopalnia jest znacznie większa, niż się spodziewaliśmy. W ciągu prawie 7 godzin, które spędziliśmy w jego głębi, przeszliśmy całkiem sporo kilometrów – myślę, że spokojnie mogło to być około 10, a i tak nie zwiedziliśmy wszystkiego, co chcielibyśmy. (Można by tam spokojnie przejść jeszcze kolejne X kilometrów :o)) Jest naprawdę bardzo rozległa i ma mnóstwo poziomów. Co prawda byliśmy trochę nieprzygotowani, bo się tego nie spodziewaliśmy, ale w każdym razie było to bardzo przyjemnie spędzone popołudnie.

Stacja kolejowa w maleńkiej wiosce Hum w Bośni i Hercegowinie, niedaleko miasta Trebinje, wraz z całą wioską, była smutnym świadkiem wojny jugosłowiańskiej w latach dziewięćdziesiątych. Cała stacja, a także cała wioska, zostały zniszczone podczas walk i do dziś większość budynków pozostaje w stanie z czasów wojny. To naprawdę bardzo smutny widok.

W tych koszarach niewiele się zachowało – są to w zasadzie całkowicie puste budynki, a to, czego nie udało się ukraść, jest zniszczone. I mimo że nie ma tam dosłownie nic, koszary są dość dobrze strzeżone :o((

kompleks hotelowy na wyspie Krk.

Baza okrętów podwodnych w Czarnogórze.

Jest to baza okrętów podwodnych, umieszczona wewnątrz skały, z dwoma wejściami :o)) Ciekawostką jest to, że jedną z łodzi podwodnych, które cumowały w tej bazie, Republika Czeska otrzymała w prezencie jako rekompensatę za jakiś dług. Miała zostać umieszczona w Pradze jako eksponat muzealny, ale niestety nikt nie wymyślił, jak ją przetransportować do Czech, więc pozostała w Albanii. Jeszcze jakieś 15 lat temu cumowała (wraz z trzema innymi) na zewnątrz w zatoce, ale dziś nie wiadomo, gdzie się znajduje. Gdzieś miałem jej zdjęcie, ale nie mogę go znaleźć.

Dawne ściśle tajne lotnisko, położone na granicy Bośni i Hercegowiny oraz Chorwacji, w pobliżu miasta Bihać. Lotnisko funkcjonowało w latach 1968–1992. Na początku lat 90. zostało zniszczone podczas wycofywania się wojsk JLA w trakcie wojny w Bośni i Hercegowinie.